„W cytowanych powyżej wypowiedziach profesora Emanuela Rostworowskiego wspomniany został m.in. tzw. Klub Przyjaciół Konstytucji, znany także pod nazwą Zgromadzenie lub Towarzystwo Przyjaciół Konstytucji. Instytucja ta cieszy się od pewnego czasu dość znaczną popularnością wśród badaczy dziejów Sejmu Czteroletniego, przy czym przypisuje się jej z reguły przesadne znaczenie, dopatrując się w niej pierwszej polskiej nowoczesnej partii politycznej — „zorganizowanego stronnictwa politycznego"4.
Sprawa ta jest o tyle istotna, że wiąże się z kwestią pierwszorzędnej wagi czy Konstytucja 3 Maja miała w kraju oparcie w dostatecznie silnej i zorganizowanej grupie politycznej, skłonnej do zdecydowanej obrony nowego ustroju i nowej sytuacji politycznej Rzeczypospolitej w obliczu zewnętrznego ich zagrożenia Jeżeli zaś organizacja taka istniała, dlaczego w momencie największego niebezpieczeństwa (tzn. w czasie wojny 1792 roku) zaniechała ona wszelkiej w ogóle działalności
Istniała w pamiętnikarstwie polskim i utrzymuje się do dzisiaj w historiografii bezpodstawna zupełnie tendencja do utożsamiania Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji z polskim klubem jakobinów, tzn. do przypisywania tej instytucji skrajnie radykalnego charakteru politycznego i traktowania jej jako przejawu wybitnego nasilenia tendencji społecznie postępowych i politycznie radykalnych wśród znacznej części szlachty i oświeconego mieszczaństwa ówczesnej Polski. Jest to oczywiście poważnym nieporozumieniem. Zgromadzenie Przyjaciół Konstytucji było bowiem organizacją społecznie i politycznie bardzo niejednolitą, mieszczącą w swoim obrębie wszystkie nurty i tendencje polityczne, jakie występowały w łonie sejmowego stronnictwa patriotycznego. Z pewnymi zastrzeżeniami można by traktować tę instytucję jako rodzaj nieco poszerzonego i usamodzielnionego klubu parlamentarnego, złożonego z adherentów linii patriotycznej sejmu, o bardzo jednakże rozbieżnych poglądach na zasadnicze kwestie polityki wewnętrznej i zagranicznej.“(10)