„Obok dwustronnej umowy coraz większe znaczenie zdobywa jednostronne pozwanie przeciwnika do sądu przez pokrzywdzonego (mannitio). Pozwania dokonywał on w domu krzywdziciela, w obecności świadków, którzy w wypadku niestawienia się pozwanego w sądzie mogli stwierdzić, że pozew został złożony. Jeśli krzywdziciela w domu nie było, pozew mógł być zakomunikowany jego żonie lub domownikowi.
W wypadku niestawiennictwa w sądzie w oznaczonym terminie — o ile nie zachodziły okoliczności usprawiedliwiające niestawienie się (sunnis np. wyjazd w służbie królewskiej, choroba, pożar itp.) pomimo kilkakrotnie powtarzanych wezwań następowało wyjęcie pozwanego spod prawa.
Gdy początkowo główną rolę w rozpoczęciu postępowania przed sądem odgrywała umowa między stronami, to z czasem większe znaczenie zdobywa jednostronny pozew dokonany przez pokrzywdzonego.
Cechami charakterystycznymi procesu były jawność, ustność i wolna rozprawa stron. Sąd nigdy nie występował z urzędu, lecz czekał na wniosek strony. Ponadto obowiązywał w procesie daleko idący formalizm. Każde naruszenie przepisanej formy prowadziło do przegrania procesu.
Gdy strony stanęły przed sądem, wnosił powód (pokrzywdzony) w przepisanej uroczystej formie skargę skierowaną nie do sędziego, lecz do pozwanego (krzywdziciela), wzywając go do odpowiedzi na skargę (tangano). Odpowiedź pozwanego musiała być również wypowiedziana w przepisanej formie i zawierać przyznanie lub zaprzeczenie. Po odpowiedzi pozwanego powód zwracał się do wyrokujących o ustalenie, co w danym wypadku jest prawem. Gdy wyrokujący zwlekali z orzeczeniem, co jest prawem, powód wzywał ich w sposób formalny do wydania orzeczenia.“(15)